Tað er eingin loyna, at innan barnagarðsøkið eru vit í flestu førum langt aftan fyri onnur Norðanlond, tá tað ræður um at síggja og skilja barnagarðslívið sum ein týðandi part av lærings- og útbúgvingarlívinum hjá føroyskum børnum. Vit hava ikki siðvenju at hugsa barnagarðsárini sum lærandi eins og eitt nú skúlin, men leggja heldur dentin á umsorganarpartin og ansingarpartin sum eitt berandi grundarlag fyri barnalívinum áðrenn skúlabyrjan.

Avleiðingin av hesi ráðandi paradigmu innan barnalív í barnagarði er, at politiskt raðfesta vit ikki fakkunnleika, útbúgving og førleikamenning fyri pedagogar, eins og vit gera fyri eitt nú lærarar. Heldur ikki raðfesta vit sum samfelag, at skráseta ella savna inn data um barnagarðsøkið og børn undir skúlaaldri, og vit hava tí eingi hagtøl at arbeiða við, tá vit tosa um, ella viðgera børn og barnalív undir skúlaaldri. Ábyrgdin av hesum liggur hjá hvørji einstakari kommunu, og okkum vitandi er enn eingin kommuna, sum arbeiðir miðvíst við at skráseta og savna hagtøl á barnaøkinum. Tí er sera trupult fyri okkum at gjøgnumskoða eitt nú demografiskar ella samfelagsligar broytingar, sum fara fram í okkara samfelag.

Fyri at styrkja og menna læringspallin fyri børn 0-7 ár er okkara ynski, at mynduleikin, ið varðar av børnum undir skúla aldur, fer at arbeiða fram í móti eini fatan av barnalívinum, sum nærri tengt at, hvussu vit sum samfelag fata formellu lærings- og undirvísingarpallin fyri børn 7 ár og eldri. Tað er umráðandi at vit knýta barnalívið undir skúlaaldur tættari barnalívinum eftir skúlaaldur, tí arbeiðið, sum verður gjørt áðrenn skúlaaaldur hevur týdning fyri hvussu børn megna skúla- og útbúgvingarlívið uppá langt sikt.

ECEC stendur fyri Early Childhood Education and Care, sum á føroyskum kann týðast til: pedagogikkur, læring og umsorgan fyri smábørn, ella barnagarðs- og forskúlaøkið.

Talan er um skipað tilboð til børn frá føðing og fram til skúlabyrjan, har dentur verður lagdur á bæði:

·       menning og læring (málslig, sosial, kenslulig og kropslig menning)

·       umsorgan og trivnað

·       spæl og sosialt samspæl

Fyrireiking til skúla og útbúgving í ECEC fevnir tí um: vøggustovur, barnagarðar, dagrøkt, forskúlatilboð og onnur pedagogisk tilboð til smábørn

Hugtakið verður nógv brúkt í altjóða gransking, útbúgving og politikki, serliga tá tosað verður um týdningin av góðum barnaárum fyri menning, javnrætt og læring seinni í lívinum.

ECEC er tætt knýtt at skúla og framtíðar lærings- og útbúgvingarlívið hjá barninum, tí tað verður sæð sum fyrsta stigið í útbúgvingarskipanini. Endamálið er ikki at gera smábørn “skúlaklár” við undirvísing, men at leggja eitt gott grundarlag fyri læring og trivnaði seinni.

Sambandið millum ECEC og formellari læring seinni í lívinum sæst m.a. í hesum:

·       Málslig menning: Børn menna mál, samskifti og orðfeingi, sum eru týdningarmikil fyri lesing og læring í skúlanum.

·       Sosialar førleikar: Børn læra at samstarva, lurta, bíða eftir tørni og loysa ósemjur — førleikar, sum eru sentralir í            skúlahøpi.

·       Læringsførleikar: Gjøgnum spæl og virksemi venja børn forvitni, hugsavnan, sjálvstøði og evnini at læra nýtt.

·       Kontinuitetur millum stovn og skúla: Nógv lond arbeiða við at gera skiftið frá barnagarði til skúla so trygt og                    samanhangandi sum møguligt.

·       Fyribyrging og javnrættur: Góð ECEC-tilboð kunnu stuðla børnum, sum hava tørv á eyka hjálp, áðrenn                          trupulleikar gerast størri í skúlanum.

Í nútímans pedagogikki verður ECEC tí ofta sæð sum ein týdningarmikil partur av allari læringsleiðini hjá barninum — ikki bara “ansing”, men eisini menning, læring og fyrireiking til lívið í skúla, útbúgving og samfelagnum sum heild.

Skulu vit tryggja øllum føroyskum børnum eina góða og mennandi lærings- og útbúgvingarleið, so mugu vit tryggja børnunum atgongd til pedagogar og starvsfólk, sum eru fakliga kvalifiserað til pedagogiskt arbeiði, og sum hava førleikar at skapa karmar fyri málsligari, sosialari, kensluligari og kroppsligari menning heilt frá vøggustovu.

Eitt nú hava vit eina vaksandi avbjóðing við málmenning hjá børnum, bæði børnum við útlendskum foreldrum, og føroyskum børnum, tá tey hava stóra atgongd til tilfar við enskari talu. Vit síggja avbjóðingina heilt niður í vøggustovualdur, og tí eiga vit at seta sjóneyku á málmenning frá byrjan. Í skúlahøpi sæst, at børn hava eitt ov fátækt orðfeingi í dag. Skulu vit styrkja og økja um orðfeingið hjá børnum, so krevur tað at vit samtala, fara í dialog við barnið, og geva barninum atgongd til eitt stórt og breitt orðfeingið. Hetta krevur eina tilvitaða fakligheit, sum kann leggja arbeiðið til rættis, útinna og eftirmeta og tillaga so hvørt.

Við størri fakligheit á staðnum fyribyrgja vit, at vit seinni mugu heita á serkunnleika og seta inn við eyka tímum og ressoursum rundanum børnini, sum seinni kemur at kosta kommunum og landi nógv í eykajáttan og játtan til serligan tørv.

Samanumtikið eru Norðanlondini í NLS samd um, at fakkunnleiki og førleikamenning hjá pedagogum og lærarum er vegurin fram, skulu vit menna og styrkja okkara børn til virknar samfelagsborgarar í nútíðar – og framtíðar samfelagnum.

Fakliga sterkir pedagogar og lærarar eru ein sera týðandi partur av einum framtíðar vælferðarsamfelag.

Føroya Pedagogfelag ynskir, og fer í framtíðini at arbeiða fyri, at vit í Føroyum fara at leggja størri dent á ECEC, eins og okkara grannalond gera, og soleiðis koma at tryggja føroyskum børnum atgongd til eina útbúgvingarskipan meinlík henni, børn í Norðanlondum hava.